Wycofanie normy nie zawsze oznacza konieczność natychmiastowego zdjęcia wykonanych według niej znaków. W przypadku oznakowania ewakuacyjnego liczą się także legalne dopuszczenie wyrobu, jego stan techniczny oraz to, czy cały system jednoznacznie prowadzi do bezpiecznego wyjścia. Starsze oznaczenia mogą więc w określonych warunkach pozostać w istniejącym budynku, natomiast przy nowych realizacjach i modernizacjach warto przyjmować system PN-EN ISO 7010.
Norma PN-92/N-01256-02, występująca w katalogu Polskiego Komitetu Normalizacyjnego jako PN-N-01256-02:1992 „Znaki bezpieczeństwa — Ewakuacja”, ma status normy wycofanej. Została wycofana 4 września 2014 roku. Określała wzory znaków służących do oznaczania dróg ewakuacyjnych i czynności związanych z ewakuacją.
Status „wycofana” nie jest jednak równoznaczny z zakazem dalszego użytkowania każdego wcześniej zamontowanego znaku. Przepisy przeciwpożarowe wymagają, aby drogi i wyjścia ewakuacyjne były oznakowane znakami zgodnymi z Polskimi Normami i dostarczały informacji niezbędnych do ewakuacji. KG PSP wskazała, że prawidłowo dopuszczone znaki wykonane według wycofanych norm mogą pełnić funkcję w istniejących obiektach do czasu wystąpienia potrzeby ich wymiany.
Aktualnym międzynarodowym systemem jest PN-EN ISO 7010:2020-07 wraz z opublikowanymi zmianami. Ujednolica on kształty, barwy i symbole znaków bezpieczeństwa. W nowych obiektach warto stosować go jako rozwiązanie docelowe, szczególnie tam, gdzie przebywają osoby z różnych krajów.
Oba systemy mają wskazywać bezpieczny kierunek ewakuacji, lecz różnią się wyglądem piktogramów i sposobem budowania komunikatu. Starsza norma wykorzystuje krajowy zestaw symboli, natomiast PN-EN ISO 7010 opiera się na wzorach międzynarodowych projektowanych według zasad serii ISO 3864.
W systemie ISO 7010 znak wyjścia ewakuacyjnego E001 lub E002 jest w razie potrzeby łączony ze strzałką E005 albo E006. Dopiero takie zestawienie przekazuje pełną informację o kierunku ruchu. Sam symbol biegnącej postaci przy drzwiach nie zawsze wystarczy do oznaczenia zakrętu, schodów czy zmiany poziomu. Wytyczne CNBOP-PIB podkreślają, że znaki należy dobierać po analizie konkretnego obiektu i jego użytkowników.
Piktogramy ISO 7010 są stosowane międzynarodowo, dlatego mogą być łatwiejsze do rozpoznania przez cudzoziemców. Nie oznacza to, że każdy starszy znak jest nieczytelny. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy na jednej drodze przypadkowo połączono różne systemy, a kolejne tablice nie tworzą logicznego ciągu.
Starsze oznakowanie można pozostawić, gdy zostało legalnie wprowadzone do użytkowania, nadal jest sprawne i nie budzi wątpliwości co do kierunku ewakuacji. Sama obecność numeru wycofanej normy na tablicy nie przesądza o konieczności wymiany.
Przed podjęciem decyzji trzeba sprawdzić, czy:
KG PSP dopuszcza dalsze funkcjonowanie takich znaków do czasu ich uszkodzenia, zużycia lub tak zwanej śmierci technicznej. Wymiana jest też potrzebna po zmianie układu ścian, drzwi, schodów, przejść lub sposobu użytkowania pomieszczeń. Wtedy nawet znak w dobrym stanie może przekazywać nieaktualną informację.
Znaki bezpieczeństwa wykorzystywane do ewakuacji są objęte systemem dopuszczeń do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej. Spełnienie wymagań techniczno-użytkowych potwierdza świadectwo dopuszczenia wydawane przez CNBOP-PIB. Sam wygląd tablicy, deklaracja sprzedawcy albo wydrukowany numer normy nie zastępują tego dokumentu.
Podczas weryfikacji trzeba powiązać wyrób z producentem, typem lub grupą znaków oraz zakresem świadectwa. Istotny jest też okres jego ważności. Znak powinien być wyprodukowany w czasie, gdy dopuszczenie obowiązywało. Późniejsze wygaśnięcie dokumentu nie powoduje automatycznie, że wcześniej prawidłowo wyprodukowany i zamontowany znak staje się niedozwolony.
Wymagania techniczno-użytkowe nadal przewidują ocenę znaków ewakuacyjnych według PN-N-01256/02 albo systemu ISO 7010. Wycofanie normy z katalogu PKN nie usuwa więc samo w sobie możliwości oceny wyrobu według wymagań wskazanych w przepisach dotyczących dopuszczeń.
Nie wystarczy obejrzeć pojedynczych tablic. Kontrola powinna objąć całą drogę — od pomieszczenia, w którym przebywają ludzie, aż do wyjścia końcowego na zewnątrz lub do innej bezpiecznej strefy. Najlepiej przejść trasę tak, jak zrobiłaby to osoba, która nie zna budynku i działa pod wpływem stresu.
Szczególnej uwagi wymagają:
Każdy znak powinien prowadzić do kolejnego czytelnego wskazania. Jeżeli użytkownik po minięciu tablicy traci orientację, system wymaga uzupełnienia lub zmiany rozmieszczenia. Strzałki muszą odpowiadać rzeczywistej trasie, planom ewakuacyjnym i instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Korekty wymaga zwłaszcza sąsiedztwo starych i nowych znaków.
Modernizacji nie należy zaczynać od przypadkowej wymiany kilku tablic. Bezpieczniej potraktować oznakowanie jako jeden system informacji i zaplanować zmiany dla całych tras lub logicznie zamkniętych stref.
Proces warto przeprowadzić w następującej kolejności:
W Stamler pomagamy dobierać znaki ewakuacyjne i elementy kierunkowe tak, aby tworzyły czytelny ciąg, a nie zbiór przypadkowych tablic. Zwracamy uwagę na piktogram, miejsce montażu, sposób prowadzenia użytkownika i dokumenty dotyczące wyrobu. Dzięki temu modernizację można zaplanować etapami bez utraty spójności oznakowania.
